2024·05·09
Atzo aurkeztu zen kultur astea prentsaurreko batekin. Bertan izan ziren Xabier Urdangarin, Astigarragako alkatea; Naroa Del Orden, kultura zinegotzia; Angel Rekalde, Nabarralde fundazioko kidea, eta Lourdes Imaz, Historia Oroituz antzerki elkarteko zuzendaria.
Xabierrek eskerrak eman nahi izan zizkion Nabarralde fundazioari gure memoria kolektiboa berreskuratu, ezagutarazi eta transmititzeko egiten duen lanagatik. Ondoren, Naroa Del Ordenek kultur astean eskainiko den egitaraua aurkeztu zuen. Jarraian, Nabarralde fubndazioko Angel Rekaldek hartu zuen hitza, eta “Orreagako bataila-Iruñeko erresuma” ri buruz hitz egin. Azkenik, Lourdes Imazek "Orreagatik iragan hurbilera" obrako nondik-norakoak azaltzearekin batera antzerkiko protagonistak nerabeak eta gazteak direla azpimarratu nahi izan zuen.
Orreaga 824
824an, duela 1.200 urte, Pirinioetako mendia zeharkatzen duen ibilbidean, Orreagako azken gudua gertatu zen. Kordobako kroniketan dokumentatuta dago eta J. M. Lacarra historialariaren lanean ere aipatzen da. Karlomagnoren aurkako 778ko garaipen ospetsuaren eta 812 eta 816ko beste liskar batzuen ondoren, 824koa izan zen enperadore frankoek Iruñeko baskoiak menderatu eta inperioan integratzeko egin zuten azken ahalegina. Eneko Aritza eta Banu Qasitarren arteko aliantza ere izan zen, Eblo kondearen eta Aznar Galindo arnegatuaren indar frankoen aurrean. Gudu honen garaipenak baskoien autoritatea finkatu zuen Iruñean eta botere subiranoa ezartzeko aukera eman zien.
Ez da data militar hutsa, gudari eta armen anekdota hutsala. Aitzitik, Iruñean botere egonkor bat ezartzeak bere lurraldean baskoien gobernua ahalbidetu zuen Iñigo familiarekin, eta ondoren Jimeno familia etorri zen, eta mendeak igaro ahala erresuma bat egonkortu zen, Estatu forma bat, eboluzioarekin, ezustekoekin eta era guztietako gertaerekin Iruñeko erresuma bihurtu zena, gero Nabarra, gure iraganeko funtsezko erreferentzia.
Vasconiak estatu izaera hartu zuen Iruñeko Erresumaren forman. Aste kultural honetan, maiatzaren 13tik 18ra Astigarragan, Nafarroa-Euskal Herriaren historia eta existentzia politikoaren sorrerako mugarri den data baten datu eta inguruabarrak ezagutzera emango ditugu.
Egitaraua
- "Orreaga eta Pirinioetako erresuma" erakusketa: maiatzaren 13tik 18ra Erribera kulturgunean.
Orreagako memoriak eta Iruñeko erresuma sortu zuen guduak (824. urtea) Euskal Herriaren ondare historiko eta oroimenezkoa adierazten dute, eta urtero ospatzen da Ibañetako kolegiataren eta gainaren inguruan. Erakusketa 18 panelek osatzen dute eta modu pedagogikoan eta hainbat hizkuntzatan aurkeztuko da, testu eta ilustrazio laburrak, testuingurua, gertakariak, pertsonaiak eta Orreaga-Errozabalen azken batailaren ondorio nagusiak konbinatuz.
- "Orreaga 824-Iruñeko Erresuma" erakusketaren aurkezpen-hitzaldia: maiatzaren 13an, 19:00etan, Erriberan. Angel Rekalderen eskutik.
- "Orreagatik iragan hurbilera" antzezlana: maiatzaren 17an, 19:00etan, Erriberan. Zuzendaritza: Lourdes Imaz.
Historia Oroituz antzerki elkarteak Nafarroako gertakari historiko bat antzezten du, garai eta egoeren arteko kontrastea irudikatzeko eta harritzeko. Garatzen ari den garaia Orreagako batailari dagokio (Errozabal), eta islatzen duen gertaerak euskal biztanleei mendien erresuma eraikitzeko aukera eman zien. “Orreagatik hurbileko iraganera” obrak gogoeta bat eskaintzen du, orainetik, denboran hain urrun dauden uneei buruz, gazteenen begirada freskoarekin.
- Jardunaldia: maiatzaren 18an, 9:30-13:30, Erribera kulturgunean.
- 09:30-09:45: Sarrera. ◦ 09:45-10:00: Agurra. XABIER URDANGARIN eta NAROA DEL ORDEN (Astigarragako alkatea eta kultura zinegotzia). ◦ 10:00-10:30: Baskoiak mende ilunetan. PEIO MONTEANO (historialaria. Nafarroako Artxibo Orokorra).
- 10:30-11:00: Orreaga-Errozabal. 824ko bataila. XABIER IRUJO (historialaria. Renoko Unibertsitateko Euskal Ikasketen zuzendaria). ◦ 11:00-11:30: Orreaga 824 bataila. Iruñeko Erresuma. IÑIGO LARRAMENDI (Nabarralde. Historialaria).
- 11:30-12:00: Atsedenaldia ◦ 12:00-13:30: Mahai-ingurua: 824ko 1.200 urte. INAKI IDIGORAS, JOSEAN BELOKI, eta IDOIA ARRIETA ELIZALDE. Moderatzailea: MAITE URIARTE. “Orreagako gudua irabazi ondoren, Iruñeko erresuma egia bihurtzen da. Nafarroa eta euskaldunen independentziaren jatorria. Zer balio du horrek gaur egun? Zer esanahi ematen diogu? Zer dakigu? Noraino ulertzen dugu gure izatearen oinarrian dagoela, mila urtez herri askea izatea eta esparru propioa izatea: hizkuntza, kultura, nortasuna, lurraldea... garatzeko.”
Jardunaldirako izen-ematea hemen.
Ikusi Nabarralderen maiatzeko Kazeta
